|
Genel Olarak
Türkiye, 12 Eylül 1963 tarihinde, Avrupa Ekonomik Topluluğu'yla, ortaklık ilişkisi oluşturan bir Ortaklık Anlaşması imzalamıştır. Ankara Anlaşması, olarak bilinen anlaşma 1 Aralık 1964 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Ankara Anlaşması, aşamalı bir Gümrük Birliği tesisini öngörmüştür. Türkiye Topluluk'la öngörülen Gümrük Birliği'ni tamamlamak istediğinde, görüşmeler 1994 yılında başlamış ve birliğin en üst düzey organı olan Ortaklık Konseyi'nde 6 Mart 1995 tarihinde nihai şeklini almıştır. Ortaklık Konseyi, Türkiye ve AB arasında 31 Aralık 1995 tarihine kadar Gümrük Birliği'nin tamamlanması hakkındaki 1/95 sayılı Kararını kabul etmiştir. 1/95 sayılı Gümrük Birliği Kararı rekabet konusunda bir kısım (32-43. maddeler) içermektedir., “Bu Kısım’daki 39. maddeye göre …". “Türkiye, rekabet kuralları alanındaki mevzuatının Avrupa Topluluğu'nunkiyle bağdaşır hale getirilmesini ve etkili biçimde uygulanmasını sağlayacaktır." Ayrıca, Madde, Gümrük Birliği'nin yürürlüğe girmesinden önce, Türkiye'nin, “AT Antlaşması'nın 85 ve 86. Maddelerinde ortaya konulan koşullar çerçevesinde teşebbüslerin davranışlarını yasaklayacak bir kanun kabul etmesi" ni ve "bu kurallar ve ilkeleri etkili şekilde uygulayacak bir rekabet otoritesi kurması" nı ayrıca, “Gümrük Birliği'nin yürürlüğe girmesinden sonraki bir yıl içerisinde, Topluluk'ta yürürlükte olan grup muafiyeti Tüzüklerinde olduğu kadar, AT otoritelerinin oluşturduğu içtihatta da içerilen ilkelerin Türkiye'de uygulanmasını sağlaması" nı gerektirmektedir. Türkiye, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'u Gümrük Birliği yürürlüğe girmeden önce 1994 yılında yasalaştırmıştır. Bununla birlikte, Kurum ve karar alma organı Rekabet Kurulu (Kurul), 1997 yılına kadar işler hale gelememiştir. Bu nedenle, grup muafiyeti Tüzüklerinde ve AT otoriteleri tarafından oluşturulan içtihattaki ilkeler hakkındaki yükümlülükler, sadece, Kurum ve Kurul faaliyete geçmeye hazır hale geldikten sonra dikkate alınabilmiştir.
Türkiye, 10-11 Aralık 1999 tarihlerinde gerçekleştirilen Helsinki Avrupa Konseyi'nde Avrupa Birliği'ne katılacak aday devlet olarak tanınmıştır. Brüksel Avrupa Konseyi, 17 Aralık 1994 tarihinde, Türkiye ile katılım müzakerelerinin 3 Ekim 2005 tarihinde başlatılmasına karar vermiştir. Rekabet Politikası, 3 Ekim 2005'te başlayan müzakereler kapsamındaki bölüm başlıklarından biridir. Bu nedenle, Türkiye'nin, diğer politika başlıklarında olduğu gibi rekabet politikası alanında, katılım öncesinde rekabet konusundaki Topluluk müktesebatıyla uyumu ve bunun uygulanmasını gerçekleştirmek üzere, kurumlarını, yönetim kapasitesini ve idari ile adli sistemlerini Avrupa Birliği standartları seviyesine getirmesi gerekmektedir. Rekabet Kurumu ve Kurul, rekabetle ilgili spesifik konulara rekabet hakkındaki ilgili müktesebat doğrultusunda değinmek için politikasının formülasyonunu gerçekleştirmek ve birincil ile ikincil mevzuatı kabul etmek amacıyla, Avrupa Birliğinde geçerli olan ikincil mevzuatın tamamını düzenli olarak incelemektedir. Rekabet Kurulu, şimdiye kadar, birleşme-devralmalar, dikey sınırlamalar, araştırma-geliştirme anlaşmaları, motorlu taşıtlar sektöründeki dikey anlaşmalar, teknoloji transferi anlaşmaları, sigorta sektöründeki anlaşmalar hakkında tebliğler kabul etmiştir. Avrupa Komisyonu Türkiye'nin Katılıma Doğru Kaydettiği İlerleme konusunda Düzenli Raporlar hazırlamakta olup, rekabet politikası, Avrupa Komisyonu'nun, Türkiye'nin üyelik yükümlülüklerini üstlenme yeteneğine sahip olup olmadığını değerlendirdiği bölümlerden biridir. Rekabete ilişkin diğer konular hakkında ikincil mevzuat kabul edilmesi ve uygulanmasıyla ilgili daha başka çalışmalar devam etmektedir. Çalışmaların bir parçası olarak, Kurum, Devlet Planlama Teşkilatı ve Avrupa Birliği Genel Sekreterliği yetkilileri, Mart ayında Brüksel'de Avrupa Komisyonu Rekabet GM ve Genişleme GM yetkilileri ile biraraya gelmiş olup, uyumla ilgili görüş alışverişinde bulunmuş ve ilgili müktesebatla uyumun gelecekteki seyri konusunda mutabık kalmıştır. Bu toplantı, Türkiye'nin rekabet mevzuatını AB müktesebatına daha yakın hale getirmek için artırılmış bir işbirliğinin başlangıcına işaret etmektedir.
Katılım Görüşmelerinin Başlatılması ve Tarama Süreci
Ülkemizin 3 Ekim 2005 tarihi itibarıyla girdiği katılım müzakereleri süreci, Türkiye'nin AB Müktesebatını ne kadar sürede kendi iç hukukuna aktarıp, yürürlüğe koyacağının ve etkili bir şekilde uygulayacağının belirlendiği süreçtir. Müzakere sürecinin ilk adımı olarak, AB müktesebatının 35 başlığı ile ilgili yapılacak açıklayıcı ve ayrıntılı tarama toplantılarına dayalı bir tarama aşaması öngörülmüştür. Söz konusu 35 başlıktan 8'incisi olan Rekabet Politikası başlığı altında temel olarak, devlet yardımlarının denetim ve izlenmesi, antitröst kuralları (rekabet kuralları) ve münhasır ve özel hakka sahip teşebbüsler ile kamu tekelleri konuları yer almaktadır. Bu başlık ile ilgili açıklayıcı tarama toplantısı 8-9 Kasım 2005 tarihlerinde, ayrıntılı tarama toplantısı ise 1-2 Aralık 2005 tarihlerinde Brüksel'de yapılmıştır.
8-9 Kasım 2005 tarihinde Brüksel'de yapılan açıklayıcı tarama toplantısında önceden belirlenen gündem çerçevesinde Komisyon yetkilileri tarafından AB rekabet politikası başlığı altında yer alan ve aday ülkelerin uyum göstermesi beklenen mevzuata ilişkin sunumlar yapılmıştır.
1-2 Aralık 2005 tarihlerinde yapılan ayrıntılı tarama toplantısının ilk gününde çeşitli kamu kurumları tarafından devlet yardımları ile ilgili sunumlar yapılmış olup, toplantının ikinci gününde, Rekabet Kurumu çalışanları tarafından antitröst kuralları bağlamında 5 alt başlığı içeren sunumlar yapılmıştır. Bu sunumlar sırasıyla, antitröst kurallarına genel bakış, usul kuralları, esasa ilişkin kurallar (duyurular ve rehberler, yatay anlaşmalara ilişkin düzenlemeler, dikey anlaşmalara ilişkin düzenlemeler), sektörel kurallar ve birleşme ve devralmaların kontrolü başlıkları altında yapılmıştır. Antitröst kurallarıyla birlikte münhasır ve özel haklar konusu da Rekabet Kurumu çalışanlarınca sunulmuştur.
Aşağıda Rekabet Kurumu tarafından yapılan sunuş ve hazırlanan bilgi notu yer almaktadır:
Bilgi Notu
Sunuş
İLGİLİ RAPORLAR
|