Yapay zekâ artık yalnızca yeni bir teknolojik gelişim alanı değil; rekabetin kurallarını yeniden yazan, piyasa güçlerini dönüştüren ve ekonomik dengeleri kökten etkileyen bir araç hâline gelmiştir. Özellikle üretken yapay zekâ alanında yaşanan hızlı gelişmeler; veri, hesaplama gücü ve platform ekosistemleri etrafında şekillenen yeni bir rekabet düzenini ortaya çıkarmaktadır. Bu yeni düzende, rekabetin nasıl oluştuğu, nasıl sürdürüldüğü ve kimler tarafından belirlendiği yeniden tanımlanmaktadır.

Rekabet Kurulu, bu dönüşümün piyasalar üzerindeki etkilerini bütüncül bir perspektifle değerlendirmek ve ortaya çıkan rekabet risklerini zamanında tespit edebilmek amacıyla yapay zekâ ekosistemine yönelik kapsamlı bir sektör incelemesi başlatmıştır.

Yapay zekâ değer zinciri; altyapıdan model geliştirmeye, oradan da uygulamalara uzanan çok katmanlı ve stratejik bir yapı üzerine kuruludur. Bu zincirin özellikle temel modellerin geliştirilmesi aşamasında; veri, bilgi işlem kapasitesi, teknik uzmanlık ve finansman gibi girdilere erişim belirleyici rol oynamaktadır. Bu kaynaklara erken ve yoğun biçimde erişen teşebbüsler, değer zincirinin birden fazla katmanında konumlanarak dikey bütünleşik yapılar oluşturmakta ve bu sayede pazardaki güçlerini hızla pekiştirebilmektedir. Bu durum, rekabetin işleyişini şekillendiren temel dinamikler üzerinde doğrudan etkili olmaktadır.

Öte yandan, yapay zekâ değer zincirinin merkezinde yer alan temel modellerin genel amaçlı niteliği, söz konusu dinamikleri daha da belirgin hâle getirmektedir. Geniş veri setleri üzerinde eğitilen ve farklı kullanım alanlarına entegre edilebilen bu modeller, yalnızca teknolojik bir bileşen değil, aynı zamanda ekosistemin yönünü belirleyen kritik bir unsur hâline gelmiştir. Bu çerçevede, erken avantaj elde eden teşebbüslerin bu üstünlüklerini derinleştirebilmesi; pazara giriş koşullarının ağırlaşması, kullanıcıların belirli ekosistemlere kilitlenmesi ve rakiplerin temel girdilere erişimde zorlanması gibi riskleri beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, temel girdilere erişim koşulları, ekosistem içi ilişkiler ve dağıtım kanalları üzerindeki kontrolün pazar yapısı üzerindeki etkilerinin bütüncül biçimde incelenmesi önem arz etmektedir.

Yapay zekâ teknolojilerinin büyük dijital platformların mevcut ürün ve hizmetleriyle entegre edilmesi ise rekabet hukuku bakımından daha da kritik bir soruna işaret etmektedir. Söz konusu entegrasyon; kendini kayırma, dışlama, bağlama, erişim kısıtlamaları ve geçiş maliyetlerinin artırılması gibi davranışların ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilmekte; yalnızca mevcut pazar yapısını değil, aynı zamanda gelecekteki rekabet ve inovasyon dinamiklerini de doğrudan etkileyebilmektedir.

Bunun yanında, Kurumun son dönemde değerlendirmeye aldığı birleşme ve devralma işlemleri yapay zekâ alanındaki gelişmelerin yoğunlaşma denetimi bakımından da giderek daha kritik hale geldiğini göstermektedir. Yapay zekâ teknolojisi bazı işlemlerde doğrudan ilgili pazarı oluştururken, bazı işlemlerde ise veri avantajları, tamamlayıcılık ilişkileri, potansiyel rekabet ve inovasyonun korunması gibi unsurlar üzerinden değerlendirme yapılmasını gerektirmektedir.

Başlatılan sektör incelemesi kapsamında; yapay zekâ ekosisteminin özellikle temel modeller ekseninde nasıl şekillendiği, değer zincirinin farklı katmanları arasındaki ilişkiler, kritik girdilere erişim koşulları, büyük teknoloji teşebbüsleri ve yenilikçi girişimler arasındaki etkileşimler ile veri ve hesaplama gücünün rekabet üzerindeki etkileri kapsamlı şekilde analiz edilecektir.

Söz konusu inceleme ile yapay zekâ alanında ortaya çıkan yapısal eğilimlerin ve potansiyel rekabet karşıtı risklerin erken aşamada tespit edilmesi, elde edilecek bulguların politika geliştirme süreçlerine ve rekabetçi yapının korunmasına yönelik müdahale araçlarına yön vermesi amaçlanmaktadır.

Rekabet Kurumu, yapay zekâ alanında ortaya çıkan dönüşümü yakından takip etmekte ve bu dönüşümün ülkemiz ekonomisi ile rekabetçi dengeler üzerindeki etkilerini titizlikle incelemeye devam etmektedir.